Μια τολμηρή εξερεύνηση της ανθρώπινης ανατομίας...
...προκάλεσε τα πιστεύω αιώνων.
Μια μυστηριώδης λάμψη που οδήγησε σε τρομακτική εικόνα του κόσμου.
Ένα φάρμακο θαύμα που έσωσε αμέτρητους στρατιώτες.
Ο φονιάς μιας επιδημίας αποκαλύπτεται.
Αυτές είναι μερικές απ΄τις μεγα- λύτερες ανακαλύψεις της ιατρικής.
Κάθε μία, ένα επαναστατικό επίτευγμα που έσωσε ζωές...
...διευρύνοντας τα όρια της γνώσης.
Με τη φαντασία του αφάνταστου.
Η ΑΝΘΡΩΠΙΝΗ ΑΝΑΤΟΜΙΑ
Στην αρχαία Ελλάδα η θεραπεία βασιζόταν στη φιλοσοφία...
παρά στην κατανόηση της ανθρώπινης ανατομίας.
Οι χειρουργικές επεμβάσεις ήταν σπάνιες...
και η ανατομή του ανθρώπου δεν ήταν αποδεκτή.
Έτσι, οι γιατροί γνώριζαν ελά- χιστα το εσωτερικό του σώματος.
Στην Αναγέννηση γεννήθηκε η επι- στήμη της ανθρώπινης ανατομίας.
Ο Βέλγος γιατρός Βερσάλιος σοκάρισε αποφασίζοντας...
να μελετήσει την ανατομία τεμαχίζοντας ανθρώπινα σώματα.
Σώματα που αναγκαζόταν να βρει κρυφά τη νύχτα.
Δρ. Τζερόμ Μπάιλεμπιλ Ιστοριογράφος της Ιατρικής
Οι σπουδαστές της ιατρικής που θέλησαν να τεμαχίσουν...
έπρεπε να βρουν τα πτώματα έξω από τα νομικά κανάλια.
Μόλις έγινε καθηγητής στην Παδούα...
ο υπεύθυνος για τις εκτελέσεις ήταν φίλος του.
Έτσι ο Βερσάλιος παρακολουθούσε τους κρατούμενους...
που περίμεναν την εκτέλεση και έλεγε "θέλω αυτόν".
Και τότε αυτός εκτελούταν.
Κατά τον Δρ. Μπάιλεμπιλ, ο Βερσάλιος ήταν αποφασισμένος...
να μεταδώσει τις γνώσεις του από τις επιδέξιες ανατομίες...
γράφοντας ένα βιβλίο για την ανθρώπινη ανατομία.
Το αποτέλεσμα ήταν το βιβλίο "Δομή του ανθρωπίνου σώματος".
Πρωτοκυκλοφόρησε το 1583...
και θεωρείται απ΄τα σπουδαιότερα ιατρικά βιβλία.
Θεωρείται από τις μεγαλύτερες ανακαλύψεις της ιατρικής...
...γιατί περιλαμβάνει ακριβή περιγραφή του εσωτερικού.
Ήταν η πρώτη πρόκληση των αρχαίων ελλήνων ιατρών.
Το βιβλίο έκανε μεγάλες πωλήσεις...
άρα απευθυνόταν σε εύπορο κοινό, πέρα των ιατρών.
Οι εικόνες έχουν σαφείς γραπτές επεξηγήσεις.
Έτσι έκανε τη γνώση της ανθρώ- πινης ανατομίας πιο προσβάσιμη.
Χάρη στον Βερσάλιο, η ανατομία του ανθρώπου...
έγινε απαραίτητο συστατικό της ιατρικής εκπαίδευσης.
Και οδήγησε στην επόμενη μεγάλη μας ανακάλυψη.
Η ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑ ΤΟΥ ΑΙΜΑΤΟΣ
Η καρδιά, ένας μυς σε μέγεθος γροθιάς.
Χτυπά πάνω από 100.000 φορές την ημέρα...
πάνω από 2 δις χτύπους μέχρι να γίνετε 70 ετών.
Αντλεί 5 γαλόνια αίμα το λεπτό.
Το αίμα κυκλοφορεί στο σώμα μέσα από αρτηρίες και φλέβες.
Αν όλα τα αιμοφόρα αγγεία τοποθετούνταν σε σειρά...
θα είχαν μήκος 60.000 μίλια, 2 φορές το γύρο της Γης.
Στις αρχές του 17ου αιώνα...
είχε παρεξηγηθεί το έργο του αίματος στο σώμα.
Η επικρατούσα θεωρία έλεγε ότι κυκλοφορούσε στην καρδιά...
...μέσα από πόρους στο μαλακό ιστό.
Απ'αυτούς που το πίστευαν ήταν ο άγγλος γιατρός Χάρβι.
Είχε ενθουσιαστεί από τη λειτουργία της καρδιάς.
Όσο μελετούσε την καρδιά ζώων στο χειρουργικό τραπέζι...
συνειδητοποιούσε ότι η αποδεκτή θεωρία δεν ήταν σωστή.
Λέει "Άρχισα να σκέφτομαι μήπως το αίμα κινείται κυκλικά."
Και μετά αρχίζει νέα παράγραφο. "Μετά ανακάλυψα ότι αληθεύει".
Στις ανατομές παρατήρησε ότι η καρδιά...
είχε βαλβίδες που ωθούσαν το αίμα προς μία κατεύθυνση.
Κάποιες άφηναν το αίμα να εισέλθει, άλλες να εξέλθει.
Αυτή ήταν η μεγάλη του ανακάλυψη.
Η καρδιά έστελνε αίμα στις αρτηρίες...
όπου μετά κυκλοφορούσε μέσω των φλεβών...
κάνοντας πλήρη κύκλο επιστρέφοντας στην καρδιά...
...έτοιμη να αρχίσει νέο κύκλο.
Σήμερα είναι γνωστό ότι το αίμα κυκλοφορεί στο σώμα.
Μα τον 17ο αιώνα, η ανακάλυψη του Χάρβι ήταν επαναστατική.
Ήταν εντυπωσιακό στην καρδιά των παραδοσιακών ιατρικών ιδεών.
Στο τέλος της πραγματείας του ο Χάρβι λέει...
"όταν σκέφτομαι τις αμέτρητες επιπτώσεις του στην ιατρική...
...βλέπω έναν κλάδο με απεριόριστες δυνατότητες".
Η ανακάλυψη του Χάρβι έφερε μεγάλη πρόοδο...
στην έρευνα της ανατομίας και της χειρουργικής.
Και μάλιστα σώζει ζωές.
Στα χειρουργεία ανά τον κόσμο χρησιμοποιούνται...
οι χειρουργικές λαβίδες για να συγκρατήσουν τη ροη αίματος...
...και να διατηρήσουν ομαλή την κυκλοφορία του ασθενή.
Μια απλή συσκευή αλλά ενθύμιο της ανακάλυψης του Χάρβι.
ΟΙ ΟΜΑΔΕΣ ΑΙΜΑΤΟΣ
Μια άλλη μεγάλη ανακάλυψη σχετικά με το αίμα...
...έγινε στη Βιέννη το 1900.
Υπήρχε μεγάλος ενθουσιασμός για τη μετάγγιση αίματος.
Αρχικά υπήρχαν ισχυρισμοί για θαυ- ματουργές θεραπευτικές επιδράσεις.
Μα ακολούθησαν αναφορές για ανθρώπους που πέθαναν.
Γιατί κάποιες μεταγγίσεις αίματος πετύχαιναν ενώ άλλες όχι;
Ο Αυστριακός γιατρός Λαντστάινερ αποφάσισε να βρει την απάντηση.
Ανάμειξε δείγματα αίματος από διάφορα άτομα...
...και μελέτησε τ'αποτελέσματα.
Κάποια δείγματα αναμείχθηκαν με ασφάλεια.
Όμως σε άλλους συνδυασμούς το αίμα έπηξε κι έγινε κολλώδες.
Ο Λαντστάινερ βρήκε ότι το πήξιμο συνέβαινε...
όταν κάποιες πρωτεΐνες, τα αντισώματα στον δέκτη...
ενώνονταν με άλλες, τα αντιγόνα στα ερυθρά αιμοσφαίρια του δότη.
Για τον Λαντστάινερ ήταν στιγμή ανακάλυψης.
Συνειδητοποίησε πως δεν είναι ίδιο όλο το ανθρώπινο αίμα.
Συμπέρανε ότι μπορούσε να χωριστεί σε τέσσερις ομάδες.
Τις αποκάλεσε ομάδες Α, Β, ΑΒ και Ο.
Μετάγγιση αίματος μπορούσε να γίνει με ασφάλεια...
μόνο όταν λάμβαναν αίμα από άτομο της ίδιας ομάδας αίματος.
Ο αντίκτυπος της ανακάλυψής του ήταν άμεσος.
Μέσα σε λίγα χρόνια μεταγγίσεις γίνονταν ανά τον κόσμο...
...σώζοντας αμέτρητες ζωές.
Το 1950 διευκόλυναν την μεταμόσχευση οργάνων.
Σήμερα στις ΗΠΑ γίνεται μία μετάγγιση ανά 3 δευτερόλεπτα.
Χωρίς αυτές κάθε χρόνο θα πέθαι- ναν 4,5 εκατομμύρια Αμερικανοί.
ΑΝΑΙΣΘΗΣΙΑ
Ενώ οι πρώτες ανακαλύψεις βοήθησαν να σωθούν ζωές...
ελάχιστα έγιναν για να μειωθεί ο πόνος.
Χωρίς αναισθησία, η χειρουργική ήταν εφιάλτης.
Οι ασθενείς ήταν δεμένοι στο τραπέζι.
Οι χειρουργοί εργάζονταν όσο το δυνατόν γρηγορότερα.
Όσο γρηγορότερα τελείωνε το βασανιστήριο, τόσο καλύτερα.
Το 1811 μια γυναίκα έγραψε για το μαρτύριο.
"Όταν το φοβερό ατσάλι έκοψε φλέβες, αρτηρίες, σάρκα, νεύρα...
δε χρειαζόμουν ένεση για να συγκρατήσω τις κραυγές.
Άρχισα να ουρλιάζω και κράτησα όλη την ώρα.
Τόσο βασανιστικός ήταν ο πόνος."
Το χειρουργείο ήταν το τελευταίο μέσο.
Δρ. Βικτόρια Α. Χάρντεν Ιστοριογράφος της Ιατρικής
Πολλοί προτιμούσαν να πεθάνουν παρά να τους κόψει ο χειρούργος.
Σύμφωνα με τον Δρ. Χάρντεν...
χρησιμοποιούσαν διάφορα φάρμακα για να μαλακώσουν τον πόνο.
Κάποια ήταν ναρκωτικά, όπως το όπιο και η ρίζα μανδραγόρα.
Το 1840 αρκετοί έψαξαν για ένα πιο αποτελεσματικό αναισθητικό.
Δυο οδοντίατροι στη Βοστόνη, ο Χ. Γουέλς κι ο Γ. Μόρτον.
Και στην Τζόρτζια, ο Κρόφορντ Λονγκ, γιατρός σε κωμόπολη.
Πειραματίστηκαν με δυο χημικά που υποτίθεται μείωναν τον πόνο.
Το νιτρικό οξείδιο ή αέριο γέλιου...
και τον αιθέρα, υγρό μείγμα οινοπνεύματος και θειικού οξέως.
Ακόμα ερευνάται ποιος ανακάλυψε την αναισθησία.
Και οι τρεις γιατροί τη διεκδικούν.
Μια πρώτη επίδειξη έγινε στις 16 Οκτωβρίου 1846
Ο Μόρτον πειραματιζόταν μήνες στη δοσολογία...
που θα επέτρεπε στον ασθενή να χειρουργηθεί χωρίς πόνο.
Με ειδική συσκευή έκανε επίδειξη σε ακροατήριο χειρουργών.
Χορήγησε αιθέρα σε ασθενή που θα του αφαιρούσαν όγκο.
Ο Μόρτον περίμενε.
Ο χειρουργός έκανε την πρώτη τομή.
Παραδόξως ο ασθενής δεν έβγαλε κραυγή.
Ο ασθενής ανέφερε ότι δεν ένιωσε τίποτα σε όλη την εγχείρηση...
...και μαθεύτηκε γρήγορα. Ο πόνος είχε ηττηθεί.
Είχε ανακαλυφθεί η αναισθησία.
Παρόλα αυτά πολλοί δίσταζαν να χρησιμοποιήσουν αναισθησία.
Πολλές θρησκείες πίστευαν ότι ο πόνος έπρεπε να υποφέρεται...
...ιδίως κατά τον τοκετό.
Σ'αυτό έπαιξε ρόλο η Βασίλισσα Βικτορία.
Το 1853 γέννησε τον πρίγκιπα Λεοπόλδο.
Ζήτησε χλωροφόρμιο. Και ανακούφισε τον πόνο της γέννας.
Σύντομα όλες οι γυναίκες ήθελαν χλωροφόρμιο.
Αφού έκανε για τη Βασίλισσα, κάνει και γι'αυτές.
ΑΚΤΙΝΕΣ Χ
Αδύνατο να φανταστούμε τη ζωή χωρίς την επόμενη ανακάλυψη.
Φανταστείτε τη χειρουργική χωρίς να βλέπουμε πού κάνουμε τομή...
ποιο κόκαλο έχει σπάσει, πού κόλλησε η σφαίρα...
ή ποια είναι η παθολογική κατάσταση.
Η ικανότητα να βλέπουμε μέσα στο ανθρώπινο σώμα...
χωρίς να το ανοίγουμε ήταν καμπή στην ιστορία της ιατρικής.
Για να μάθω περισσότερα βρήκα την Μπέτιαν Χόλτζμαν Κέβλες...
...καθηγήτρια ιστορίας στο Γέιλ.
Τον 19ο αιώνα, χρησιμοποιούσαν ηλεκτρισμό μα δεν καταλάβαιναν.
Αυτός είναι ένας σωλήνας...
...αντίγραφο αυτού που χρησιμοποίησε ο Ραίντγκεν.
Ο Ραίντγκεν ήταν γερμανός γιατρός.
Το 1895 πειραματιζόταν με μια λυχνία καθόδου...
έναν κενό γυάλινο κύλινδρο, μια ηλεκτρονική λυχνία.
Ο Ραίντγκεν θαύμασε τη λάμψη που παρήγαγαν οι ακτίνες.
Σε ένα πείραμα έκλεισε τη λυχνία σε μαύρο χαρτόνι...
...και σκίασε το δωμάτιο.
Μετά άναψε τη λυχνία.
Λίγο αργότερα κάτι τον τρόμαξε.
Μια φωτογραφική πλάκα έλαμπε.
Συνειδητοποίησε ότι κάτι πολύ παράξενο συνέβαινε.
Και ήξερε ότι η ακτίνα δεν ήταν ακτίνα καθόδου.
Επίσης ανακάλυψε ότι δεν ανταποκρινόταν στο μαγνητισμό.
Δεν μπορούσες να την εκτρέψεις όπως τις ακτίνες καθόδου.
Ήταν κάτι εντελώς νέο και το ονόμασε "Χ" απ΄το άγνωστο χ.
- Όπως στην άλγεβρα. - Ακριβώς.
Ο Ραίντγκεν τυχαία ανακάλυψε μια ακτινοβολία, τις ακτίνες Χ.
Αφού το κράτησε μυστικό για βδομάδες, κάλεσε τη γυναίκα του.
Είπε, "Μπέρθα, να σου δείξω τι κάνω γιατί δε θα με πιστεύουν".
Κι έβαλε το χέρι της κάτω από την ακτίνα και είδε την εικόνα.
Η εικόνα έμοιαζε πολύ μ'αυτή.
Λέγεται ότι είπε "Είδα το θάνατό μου"...
γιατί τότε έβλεπες σκελετό αφού είχε κάποιος πεθάνει.
Η ιδέα της εικόνας ενός ζωντανού ήταν πέρα κάθε φαντασίας.
Σαν να είχε ανοίξει μια μυστική πόρτα σ'ένα κρυμμένο σύμπαν.
Ο Ραίντγκεν είχε ανακαλύψει μια νέα ισχυρή τεχνολογία...
που θα έφερνε επανάσταση στην ιατρική διάγνωση.
Στην ιστορία της επιστήμης η ανακάλυψη των ακτινών Χ...
είναι η μόνη ανακάλυψη που έγινε όταν δεν έψαχνε κανένας.
Ήταν καθαρά κατά τύχη.
Αλλά μόλις ανακαλύφθηκε έγινε αποδεκτή απ'όλο τον κόσμο.
Δεν υπήρξε καμία διαμάχη.
Μέσα σε μια εβδομάδα ο κόσμος μας είχε αλλάξει.
Σήμερα η κληρονομιά του βρίσκεται στις τεχνολογίες που ακολούθησαν.
Απ΄την αξονική τομογραφία ως το τηλεσκόπιο ακτινών Χ της ΝΑΣΑ...
με το οποίο οι αστρονόμοι εντο- πίζουν ακτίνες Χ στο διάστημα.
Όλα αυτά από μια ανακάλυψη που συνέβη τυχαία.
Η ΘΕΩΡΙΑ ΤΩΝ ΜΙΚΡΟΒΙΩΝ
Κάποιες ανακαλύψεις όπως οι ακτίνες Χ εμφανίστηκαν ξαφνικά...
ενώ άλλες, όπως η επόμενη, αναπτύχθηκαν με τον καιρό...
ο ένας επιστήμονας συμβάλλο- ντας στη δουλειά του άλλου.
Βιέννη 1846. Μια πόλη ομορφιάς και κουλτούρας.
Μα στο Γενικό Νοσοκομείο υπήρχε το φάντασμα του θανάτου.
Πολλές γυναίκες που ήρθαν εδώ για να γεννήσουν, πέθαιναν.
Η αιτία, επιλόχειος πυρετός. Μόλυνση της μήτρας.
Όταν ο Δρ. Σέμελβαϊς ήρθε στο νοσοκομείο...
ανησύχησε από το πρόβλημα και του κίνησε την περιέργεια.
Είχαν δυο θαλάμους.
Στον ένα οι μητέρες γεννούσαν με γιατρούς.
Στον άλλο, μαίες ξεγεννούσαν τις μητέρες.
Ο Σέμελβαϊς πρόσεξε ότι στο θάλαμο των γιατρών...
7% των μητέρων πέθαινε από επιλόχειο πυρετό.
Στο θάλαμο των μαιών, μόνο 2% των μητέρων πέθαινε.
Αυτό τον ενόχλησε γιατί οι γιατροί ήταν πιο εκπαιδευμένοι.
Υποτίθεται ότι τα πάνε καλύτερα με τους ασθενείς τους.
Ο Σέμελβαϊς ήταν αποφασισμένος να ανακαλύψει τι συνέβαινε.
Παρατήρησε ότι οι γιατροί έκαναν αυτοψία στις νεκρές μητέρες...
...ενώ οι μαίες δεν έκαναν.
Μετά ξεγεννούσαν ή εξέταζαν μητέρες χωρίς να πλύνουν χέρια...
όπως ο μηχανικός αυτοκινήτων που τελειώνει ένα αμάξι...
και μετά πάει στο επόμενο χωρίς να πλύνει τα χέρια απ΄το γράσο.
Δεν έβλεπε το λόγο να το κάνει.
Ο Σέμελβαϊς αναρωτήθηκε μήπως οι γιατροί μετέφεραν...
κάποια αόρατη ύλη στα χέρια, που μετέδιδαν στις ασθενείς.
Έκανε ένα τεστ για να μάθει.
Αποφάσισε να βάλει τους φοιτητές του...
να πλένουν τα χέρια τους σε διάλυμα χλωρίου.
Ξαφνικά το ποσοστό των θανάτων μειώθηκε σε 1%.
Χαμηλότερο κι απ΄των μαιών.
Με την επίδειξη αυτή κατάλαβε ότι η μολυσματική ασθένεια...
σ'αυτή την περίπτωση ο επι- λόχειος πυρετός, είχε μία αιτία.
Αν διώξεις την αιτία μόλυνσης δεν παρουσιάζεται ασθένεια.
Το 1846 κανείς δεν είχε συνδέσει τα βακτήρια με τις μολύνσεις.
Έτσι η ιδέα του Σέμελβαϊς αγνοήθηκε.
Χρειάστηκαν άλλα 10 χρόνια, πριν ένας άλλος επιστήμονας...
στρέψει την προσοχή του στα μικρόβια.
Το όνομά του, Λουί Παστέρ.
Είχε χάσει 3 από τα 5 παιδιά του από τυφοειδή πυρετό...
πράγμα που εξηγεί γιατί ήταν αποφασισμένος να βρει την αιτία.
Η εργασία του για τη βιομηχανία μπύρας και κρασιού...
...τον έβαλε στο σωστό δρόμο.
Προσπαθούσε να βρει τι χάλαγε την παραγωγή κρασιού.
Ανακάλυψε ότι το χαλασμένο κρασί είχε μολυνθεί με μικροοργανισμούς.
Τα μικρόβια ξίνιζαν το κρασί.
Μα με απλή θερμική επεξεργασία, έδειξε ότι τα μικρόβια...
μπορούσαν να εξοντωθούν και να σωθεί το κρασί.
Έτσι γεννήθηκε η διαδικασία της παστερίωσης.
Έτσι όταν πρόκειται για την αιτία των μολύνσεων...
...ο Παστέρ ήξερε πού να ψάξει.
Τα μικρόβια, είπε, προκαλούν συγκεκριμένες ασθένειες.
Το απέδειξε μέσα από πειράματα, κι έφτασε στην ανακάλυψή του.
Τη θεωρία των μικροβίων.
Η θεωρία κυριολεκτικά σημαίνει την αρχή της σύγχρονης ιατρικής.
Η θεωρία των μικροβίων έχει ως κεντρική ιδέα...
τ'ότι ένας μικροοργανισμός προκαλεί μια ασθένεια σε όλους.
ΕΜΒΟΛΙΑΣΜΟΣ
Η επόμενη ανακάλυψη έλαβε χώρα τον 18ο αιώνα...
όταν η ανεμοβλογιά σκότωσε 40 εκατομμύρια ανθρώπους.
Οι γιατροί δεν μπορούσαν να βρουν την αιτία ή μια θεραπεία.
Σ'ένα βρετανικό χωριό, οι ντόπιοι ήταν απρόσβλητοι...
και τράβηξαν την προσοχή του γιατρού Τζένερ.
Λεγόταν ότι οι χωρικοί που ασχο- λούνταν με τα γαλακτοκομικά...
ήταν ασφαλείς γιατί είχαν ήδη προσβληθεί από δαμαλίτιδα...
μια σχετική μα λιγότερο σοβαρή ασθένεια των κοπαδιών.
Οι ασθενείς με δαμαλίτιδα υπέφεραν...
από πυρετό και έλκη στα χέρια, αλλά ελάχιστα άλλα.
Ο Τζένερς μελέτησε το φαινόμενο κι άρχισε να αναρωτιέται...
αν το πύον από τη δαμαλίτιδα προστάτευε απ΄την ανεμοβλογιά.
Στις 14 Μαΐου 1796, σε μια επιδημία ανεμοβλογιάς...
αποφάσισε να δοκιμάσει τη θεωρία του.
Πήρε πύο από τα έλκη δαμαλίτιδας από τα χέρια γαλακτοκόμου.
Μετά πήγε σε άλλη οικογένεια στο χωριό.
Εμβολίασε ένα υγιές 8χρονο αγόρι με τον ιό της δαμαλίτιδας...
...σίγουρος για το αποτέλεσμα.
Τις επόμενες μέρες, το αγόρι πα- ρουσίασε πυρετό και φλύκταινες.
Μετά ανάρρωσε.
Ο Τζένερ επέστρεψε σε 6 εβδομάδες.
Τώρα εμβολίασε το αγόρι με ανεμοβλογιά.
Περίμενε.
Η στιγμή της επιτυχίας ή της αποτυχίας ήταν κοντά.
Μέσα σε λίγες μέρες ο Τζένερ είχε την απάντηση.
Το αγόρι ήταν εντελώς υγιές, ανθεκτικό στην ανεμοβλογιά.
Ο εμβολιασμός ήταν επαναστατικός γιατί εξέφραζε...
την προσπάθεια παρέμβασης στην πορεία της ασθένειας...
...στην πρόληψή της.
Πρώτη φορά προϊόν φτιαγμένο από τον άνθρωποι...
είχε χρησιμοποιηθεί στην πρόληψη της ασθένειας.
50 χρόνια μετά την ανακάλυψη του Τζένερς...
ο Παστέρ προώθησε την έννοια του εμβολιασμού...
αναπτύσσοντας εμβόλια κατά της λύσσας και του άνθρακα.
Στον 20ο αιώνα οι Σαλτ και Σάμπιν...
δημιούργησαν εμβόλια κατά της πολιομυελίτιδας.
Κι όλα τα οφείλουμε στην ανακάλυψη του Τζένερ.
ΒΙΤΑΜΙΝΕΣ
Η επόμενη ανακάλυψη προήλθε από τη συμβολή ερευνητών...
που χρόνια δούλευαν ανεξάρτητα πάνω στο ίδιο πρόβλημα.
Το σκορβούτο ήταν μια οδυνηρή ασθένεια των ναυτικών...
...με αιμορραγία και αλλοιώσεις του δέρματος.
Το 1747 ο σκοτσέζος χειρούργος Τζέιμς Λιν βρήκε θεραπεία.
Ανακάλυψε ότι το σκορβούτο μπορούσε να προληφθεί...
...περιλαμβάνοντας εσπεριδοειδή στη διατροφή των ναυτικών.
Μια άλλη ασθένεια των ναυτικών ήταν η αβιταμίνωση...
εκφυλιστική ασθένεια των νεύρων, της καρδιάς και της πέψης.
Στα τέλη του 19ου αιώνα, ο ολλανδός Κρίστιαν Έικμαν...
βρήκε την αιτία στη διατροφή...
...με επεξεργασμένο λευκό ρύζι αντί για κίτρινο ρύζι.
Παρότι και οι δυο ανακαλύψεις δείχνουν σχέση...
μεταξύ ασθενειών και διατροφικών ελλείψεων...
το έργο του βρετανού βιοχημικού Φρέντρικ Χόπκινς την ξεκαθάρισε.
Ο Χόπκινς υποψιάστηκε ότι το σώμα θέλει θρεπτικά συστατικά...
που αποκτούνται μόνο τρώγοντας συγκεκριμένα φαγητά.
Για να το αποδείξει έκανε μια σειρά πειραμάτων.
Τάισε ποντίκια με συνθετική διατροφή...
από πρωτεΐνες, λίπη, υδατάνθρακες και αλάτι.
Τα ποντίκια αρρώστησαν και σταμάτησαν να μεγαλώνουν.
Μα με μικρή ποσότητα γάλατος τα ποντίκια αναρρώσαν.
Ο Χόπκινς βρήκε τους συμπληρωμα- τικούς διατροφικούς παράγοντες...
...που αργότερα έγιναν γνωστοί ως βιταμίνες.
Η αβιταμίνωση προκαλείται από έλλειψη θειαμίνης, βιταμίνης Β1...
που έλλειπε απ΄το γκλασαρισμένο ρύζι μα υπήρχε στο φυσικό κόκκο.
Τα εσπεριδοειδή προλάμβαναν το σκορβούτο...
γιατί περιείχαν ασκορβικό οξύ, τη βιταμίνη C.
Η ανακάλυψή του αποτέλεσε στροφή στην κατανόηση...
της σημασίας της διατροφής. Οι βιταμίνες ευθύνονται...
...για πολλές από τις φυσικές λειτουργίες του σώματός μας.
Απ΄την καταπολέμηση των μολύνσεων ως τη ρύθμιση του μεταβολισμού.
Δύσκολα να φανταστούμε τη ζωή χωρίς αυτές...
...όπως και την επόμενη μεγάλη ανακάλυψή μας.
ΠΕΝΙΚΙΛΙΝΗ
Α' Παγκόσμιος: πάνω από 10 εκατομμύρια νεκροί.
Πολλοί από μόλυνση των τραυμάτων τους.
Μετά τον πόλεμο, η έρευνα εντάθηκε για να βρεθούν...
ασφαλείς μέθοδοι απώθησης των βακτηριακών εισβολέων.
Ανάμεσά τους ο σκοτσέζος γιατρός Αλεξάντερ Φλέμινγκ.
Ενώ μελετούσε το βακτήριο του σταφυλόκοκκου...
παρατήρησε κάτι ασυνήθιστο στο δισκάκι της καλλιέργειας...
...ένα μύκητα, τον penicillium nοtatum.
Είδε ότι τα βακτήρια γύρω του είχαν πεθάνει...
που τον βοήθησε να υποθέσει ότι ο μύκητας παρήγαγε...
μια ουσία θανατηφόρα για τα βακτήρια.
Ονόμασε την ουσία πενικιλίνη.
Στα επόμενα χρόνια ο Φλέμινγκ προσπάθησε να εξάγει πενικιλίνη...
...και να τη χρησιμοποιήσει στη θεραπεία μολύνσεων.
Μα δεν είχε επιτυχία και τελικά τα παράτησε.
Το έργο του όμως αποδείχτηκε πολύτιμο.
Το 1953 οι Φλόρι και Τσέιν στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης...
βρήκαν την παράξενη αλλά ημιτελή δουλειά του Φλέμινγκ...
...κι αποφάσισαν να ερευνήσουν.
Αυτή τη φορά εξήγαγαν και καθάρισαν την πενικιλίνη.
Το 1940 τη δοκίμασαν.
Χορήγησαν σε 8 ποντίκια θανατη- φόρες δόσεις στρεπτόκοκκου.
Μετά εμβολίασαν τα τέσσερα με πενικιλίνη.
Μέσα σε ώρες είχαν αποτελέσματα.
Στα 4 που δεν είχε χορηγηθεί πενικιλίνη, πέθαναν.
Μα τρία απ΄τα 4 που είχε χορηγηθεί πενικιλίνη, ζούσαν.
Απ΄τους Φλέμινγκ, Φλόρι και Τσέιν γεννήθηκε το πρώτο αντιβιοτικό.
Ήταν θαυματουργό φάρμακο.
Θεράπευσε πολλές ασθένειες που προκαλούσαν πολύ πόνο...
φαρυγγίτιδα στρεπτοκοκκική, ρευματικό πυρετό...
κόκκινο πυρετό, σύφιλη και βλεννόρροια.
Πράγματα που σήμερα δεν φαντα- ζόματε ότι μπορούν να σκοτώσουν.
ΣΥΝΘΕΤΙΚΟ ΣΟΥΛΦΑΝΙΛΑΜΙΔΙΟ
Η επόμενη ανακάλυψη έσωσε στον Β' Παγκόσμιο.
Έδωσε φάρμακο για τη δυσεντερία στους στρατιώτες...
...που πολεμούσαν στον Ειρηνικό.
Τελικά, οδήγησε σε επανάσταση...
...στην χημειοθεραπευτική θεραπεία βακτηριακών μολύνσεων.
Ο επιστήμονας που την πραγμα- τοποίησε ήταν ο Ντόμαγκ.
Το 1932 μελετούσε τις ιατρικές εφαρμογές νέων χημικών χρωμάτων.
Δουλεύοντας ένα νέο χρώμα, το Προντοσίλ...
ο Ντόμαγκ το χορήγησε σε ποντίκια με στρεπτόκοκκο,
Το χρώμα συνδεόταν με το βα- κτήριο όπως ήλπιζε ο Ντόμαγκ.
Μα το βακτήριο επέζησε. Το χρώμα μάλλον δεν ήταν αρκετά τοξικό.
Τότε έγινε κάτι τρομακτικό.
Το χρώμα δε σκότωσε το βακτήριο, εμπόδισε όμως την ανάπτυξή του.
Η εξάπλωση της μόλυνσης σταμάτησε. Τα ποντίκια ανάρρωσαν.
Δεν είναι σαφές πότε πρωτο- χορήγησε Προντοσίλ σε άνθρωπο.
Μα το νέο φάρμακο έγινε γνωστό σώζοντας αγόρι από στρεπτόκοκκο.
Το όνομα του ασθενή, Φραγκλίνος Ρούσβελτ ο νεότερος...
...γιος του προέδρου των ΗΠΑ.
Η ανακάλυψη του Ντόμαγκ έκανε εντύπωση.
Επειδή το Προντοσίλ είχε τη μοριακή δομή σουλφανιλαμιδίου...
ονομάστηκε συνθετικό σουλφανι- λαμίδιο, το πρώτο στο είδος του.
Μια συνθετική χημική ουσία που θα προλάμβανε τη μόλυνση.
Ο Ντόμαγκ είχε ανοίξει την πόρτα σε μια νέα μέθοδο θεραπείας.
Χημειοθεραπευτικά φάρμακα, μια ανακάλυψη που θα έσωζε χιλιάδες.
ΙΝΣΟΥΛΙΝΗ
Η επόμενη ανακάλυψη έδωσε ζωή σε εκατομμύρια διαβητικούς.
Ο διαβήτης είναι ασθένεια που εμποδίζει το μηχανισμό...
του σώματος να επεξεργαστεί τα σάκχαρα...
που μπορεί να επιφέρει τύφλωση, νεφρική ανεπάρκεια...
...ασθένειες της καρδιάς, ακόμα και θάνατο.
Επί αιώνες οι γιατροί έψαχναν μάταια θεραπεία του διαβήτη.
Στα τέλη του 1800 σημειώθηκε πρόοδος.
Τα σώματα των διαβητικών είχαν κάτι κοινό.
Μια ομάδα κυττάρων στο πάγκρεας ήταν πάντα κατεστραμμένη.
Τα κύτταρα παρήγαγαν ορμόνη που έλεγχε το σάκχαρο στο αίμα.
Η ορμόνη λεγόταν ινσουλίνη.
Το 1920 σημειώθηκε νέα πρόοδος.
Ο Καναδός γιατρός Μπάντινγκ και ο φοιτητής Μπεστ...
...μελετούσαν την παραγωγή ινσουλίνης στο πάγκρεας σκύλων.
Ο Μπάντινγκ πήρε δείγμα κυττάρων από υγιή σκυλιά...
και το ενέχυσε σε σκυλιά που είχαν προσβληθεί από διαβήτη.
Τα αποτελέσματα ήταν εκπληκτικά.
Σε λίγες ώρες τα επίπεδα σακ- χάρου στο αίμα των διαβητικών...
...μειώθηκε σημαντικά.
Τώρα ο Μπάντινγκ εστίασε στο να βρει ένα ζώο...
...με παρόμοια ινσουλίνη με αυτή του ανθρώπου.
Βρήκε παρεμφερές στην ινσουλίνη από έμβρυα αγελάδων.
Την απολύμανε. Τον Ιανουάριο του 1992, έκανε την πρώτη κλινική δοκιμή.
Ο Μπάντινγκ χορήγησε ινσουλίνη σε 14χρονο αγόρι που πέθαινε.
Και το αγόρι ανάρρωσε.
Πόσο σημαντική είναι η ανακάλυψη του Μπάντινγκ;
Ας ρωτήσουμε τα 13 εκατομμύρια Αμερικανούς...
που στηρίζονται στην ινσουλίνη για τον έλεγχο του διαβήτη τους.
Η ΓΕΝΕΤΙΚΗ ΒΑΣΗ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ
Καρκίνος. Η δεύτερη κυριότερη αιτία θανάτου στις ΗΠΑ.
Οι εντατικές έρευνες της αιτίας και εξέλιξής του...
έφεραν σημαντικά επιστημονικά επιτεύγματα...
ίσως σημαντικότερα από την επόμενη μεγάλη ανακάλυψη.
Για να μάθω για την ανακάλυψη...
συνάντησα δυο ερευνητές βραβευμένους με Νόμπελ...
τον Μάικλ Μπίσοπ και τον Χάρολντ Βάρμους...
στο Κέντρο Καρκίνου Μεμόριαλ Σλόαν-Κέτερινγκ στη Ν. Υόρκη.
Πρωτοσυνεργάστηκαν στην έρευνα για τον καρκίνο το 1970.
Τότε επικρατούσαν διάφορες θεω- ρίες για την αιτία της ασθένειας.
Το κακόηθες κύτταρο είναι πολύπλοκο.
Δεν είναι κύτταρο που μπορεί να αντιγράφεται επ'αόριστον.
Είναι κύτταρο που εισβάλει. Αποσπά νέα αγγεία αίματος.
Έχει περίπλοκες ικανότητες.
Μια θεωρία αφορούσε το καρκι- νώδες σάρκωμα των πουλερικών.
Όταν ο ιός επιτιθόταν στα κύτταρα του κοτόπουλου...
...εισήγαγε γενετικό υλικό στο DΝΑ του ξενιστή.
Το DΝΑ του ιού γινόταν έπειτα καρκινογόνος παράγοντας.
Μια δεύτερη θεωρία πρότεινε ότι μόλις ο ιός εισήγαγε...
το γενετικό του υλικό, τα καρκινογόνα γονίδια...
δεν ενεργοποιούνταν μα έμεναν σε λανθάνουσα κατάσταση...
ώσπου τα ενεργοποιούσαν εξωτερικοί παράγοντες...
όπως επιβλαβή χημικά, ακτινο- βολία ή μολύνσεις από ιούς.
Τα καρκινογόνα γονίδια, τα ογκογόνα...
έγιναν το επίκεντρο της έρευνας των Βάρμους και Μπίσοπ.
Το βασικό ερώτημα ήταν...
Δρ. Τζ. Μάικλ Μπίσοπ Ερευνητής Καρκίνου
το ανθρώπινο κύτταρο, το ανθρώπινο γονιδίωμα...
περιέχει γονίδια που είναι ή μπορούν να γίνουν ογκογόνα...
...όπως αυτά στον ιό;
- Γονίδια που προκαλούν όγκους. - Καρκινογόνα γονίδια. Σωστά.
- Υπάρχουν εκεί μέσα ή όχι; - Τι ανακαλύψατε λοιπόν;
Ξεκινήσαμε με τα κοτόπουλα γιατί από εκεί ερχόταν ο ιός.
Υπάρχει κάποιο γονίδιο στα κοτόπουλα;
Αργότερα, υπάρχει γονίδιο σε άλλα πτηνά;
Στα θηλαστικά; Στον άνθρωπο;
Το καρκινογόνο γονίδιο στο καρκινώδες σάρκωμα πουλερικών.
Δρ. Χάρολντ Βάρμους Ερευνητής Καρκίνου
Φτιάξαμε ένα ραδιενεργό μόριο που θα χρησιμοποιούταν...
για να δούμε αν το ογκογόνο έμοιαζε με τα φυσιολογικά γονίδια...
...στα χρωμοσώματα ενός κοτόπουλου.
Και η απάντηση ήταν ναι.
Ήταν ανακάλυψη ορόσημο.
Οι Βάρμους και Μπίσοπ βρήκαν ότι το καρκινογόνο γονίδιο...
υπήρχε στο DΝΑ των φυσιολογικών, μη μολυσμένων κυττάρων.
Το πιο αξιοσημείωτο ήταν ότι το βρήκαν στο ανθρώπινο DΝΑ...
αποδεικνύοντας ότι οι γόνοι του καρκίνου υπάρχουν ήδη μέσα μας...
...στο επίπεδο των κυττάρων, περιμένοντας να ενεργοποιηθούν.
Πώς ένα από τα γονίδιά μας, που έχουμε μια ζωή...
...μπορεί να προκαλεί καρκίνο;
Όταν τα κύτταρα διαιρούνται, γίνονται λάθη.
Γίνονται συχνότερα αν τα κύτταρα στρεσάρονται...
- Από κοσμικές ακτίνες; - Τον καπνό των τσιγάρων.
Είναι καλό παράδειγμα.
Σημασία έχει επίσης να ξέρουμε ότι όταν διαιρούνται τα κύτταρα...
...αντιγράφουν 2 δις ζευγάρια βάσεων DΝΑ.
Και όποιος έχει προσπαθήσει να δακτυλογραφήσει...
...ξέρει ότι δεν είναι εύκολο.
Έχουμε μηχανισμούς ορθογραφικού ελέγχου...
που εντοπίζουν τα λάθη και τα διορθώνουν.
Όμως διαφεύγουν πράγματα όταν δουλεύεις σε τόσο μεγάλη κλίμακα.
Γιατί είναι λοιπόν μεγάλη ανακάλυψη;
Η διαφορά μεταξύ του γονιδίου του ιού και του κυττάρου...
δείχνει τον βασικό τρόπο που ο άνθρωπος έβλεπε τον καρκίνο.
Τώρα ξέρουμε ότι μικρές αλλαγές σε συγκεκριμένα γονίδια μπορούν...
να μετατρέψουν το φυσιολογικά αναπτυσσόμενο κύτταρο σε κακοήθες.
Αυτή ήταν η πρώτη απεικόνισή του.
Η σύγχρονη έρευνα είναι αποτέ- λεσμα της ανακάλυψής σας;
Είναι η βάση στην οποία στηρίζο- ντες οι μοριακές προσεγγίσεις.
Αν κάποιος πάει σε αντικαρκινικό νοσοκομείο...
το συναρπαστικό που βλέπω είναι πως η κατανόηση...
του καρκίνου σε μοριακό και γενετικό επίπεδο...
...επηρεάζει τον τρόπο αντιμετώπισης των ασθενών μας.
Γιατί είναι σημαντικό;
Αυτό το γονίδιο είναι ζωτικής σημασίας στη διάγνωση σήμερα.
Είναι σημαντικό στην πρόβλεψη της συμπεριφοράς του καρκίνου.
Και κυρίως γιατί έδωσε στόχους για συγκεκριμένη θεραπεία.
ΗΙV
Το Σικάγο έχει περίπου 3 εκατομμύρια κατοίκους.
Ο ίδιος αριθμός πεθαίνει ετησίως από ΑΙDS...
...μια από της χειρότερες επιδημίες στη σύγχρονη ιστορία.
Τα πρώτα στοιχεία εμφανίστηκαν στις αρχές της δεκαετίας του '80.
Ερευνητές ανέφεραν αυξανόμενο αριθμό θανάτων...
...από σπάνιες μολύνσεις και μορφές καρκίνου.
Οι αναλύσεις αίματος αποκάλυψαν ότι οι ασθενείς είχαν...
εξαιρετικά χαμηλά επίπεδα λεμφοκύτταρων CD4T...
λευκά αιμοσφαίρια απαραίτητα στο ανοσοποιητικό σύστημα.
Το 1982, το Κέντρο Ελέγχου και Πρόληψης ασθενειών...
ονόμασε την ασθένεια:
ΑΙDS, σύνδρομο επίκτητης ανοσοποιητικής ανεπάρκειας,
Το ανέλαβαν δυο ερευνητές...
ο Λουκ Μοντανιέ στο Ινστιτούτο Παστέρ στο Παρίσι...
κι ο Ρόμπερτ Γκάλο στο Αντικαρ- κινικό Ινστιτούτο στη Ουάσιγκτον.
Μοιράζονται τον έπαινο για την ανακάλυψη της αιτίας του ΑΙDS...
τον ΗΙV, τον ιό της ανθρώπινης ανοσοανεπάρκειας.
Σε τι διαφέρει ο ΗΙV από κάποιον άλλο ιό όπως αυτόν της γρίπης;
Δρ. Ρόμπερτ Γκάλο Ιολόγος
Καταρχάς ο ιός δε δίνει ίχνη της ασθένειας για χρόνια.
Κατά μέσο όρο κάνει 7 χρόνια.
Δεύτερο πρόβλημα που ήταν μοναδικό.
Μεταξύ του να παρουσιάσει ΑΙDS και να πει είμαι άρρωστος...
και πρέπει να νοσηλευτώ, έχει παρουσιάσει μυριάδες ασθένειες.
Ποια ήταν η αιτία;
Πώς ξεχωρίζεις ποια είναι η αιτία της ασθένειας;
Στις περισσότερες περιπτώσεις ο ιός υπάρχει για ένα λόγο...
...να μολύνει τον ξενιστή και να αναπαραχθεί.
Συνήθως προσκολλάται στον ξενιστή...
και ελευθερώνει γενετικές πληροφορίες στο κύτταρο.
Έτσι ο ιός αναλαμβάνει τις φυσιολογικές λειτουργίες...
του κυττάρου, ωθώντας το να παράγει νέα μόρια ιού.
Τα μόρια αυτά επιτίθενται έπειτα σε άλλα κύτταρα.
Ο ΗΙV δεν είναι συνηθισμένος ιός.
Ανήκει στην κατηγορία που οι επιστήμονες αποκαλούν ρετροϊούς.
Σε τι διαφέρουν οι ρετροϊοί;
Όπως οι κατηγορίες που περιλαμ- βάνουν την πολιομυελίτιδα...
ή την γρίπη, οι ρετροϊοί είναι ακόμα μια κατηγορία.
Το ξεχωριστό στον ρετροϊό και ο ορισμός του ρετροϊού είναι...
ότι το γενετικό υλικό με μορφή RΝΑ μετατρέπεται σε DΝΑ.
Το πρόβλημα όμως προκαλεί αυτό που συμβαίνει στο DΝΑ.
Το DΝΑ ενσωματώνεται στα γονίδια. Το DΝΑ του ιού μπαίνει μέσα μας.
Όταν αναπαράγονται τα κύτταρα...
αναπαράγονται με το DΝΑ του ρετροϊού μέσα τους.
Για πάντα. Δεν το ξεπερνάς ποτέ;
Θα έχεις κύτταρα με τα γενετικά στοιχεία του ιού.
Ενίοτε θα φτιάχνουν ιούς. Άλλοτε ήσυχα, κρυμμένα ίσως.
Μα θα εμφανιστούν αργότερα να αναπαράγουν πάλι τον ιό.
Αυτό σημαίνει με την μόλυνση, αποκτάς μια μόλυνση για πάντα.
Αυτή είναι η ουσία του προβλήματος για μένα.
Η θεραπεία του ΗΙV εξακολουθεί να διαφεύγει.
Μα η ανακάλυψη ότι είναι ρετροϊός και προκαλεί ΑΙDS...
έφερε επιτεύγματα στον αγώνα κατά της ασθένειας.
Τι άλλαξε στην ιατρική μετά την ανακάλυψη των ρετροϊών...
ή συγκεκριμένα αυτού του ιού;
Το ΑΙDS είναι ο προπομπός ότι υπάρχει θεραπεία κατά των ιών.
Επειδή οι ιοί ιδιοποιούνται τα κύτταρα μας για αναπαραγωγή...
θεωρήθηκε σχεδόν αδύνατο...
να τα στοχεύσουμε αποτελεσματικά χωρίς να φαρμακώσουμε το άτομο.
Εννοείτε ότι κανείς δεν επενδύει στα αντιικά.
Το ΑΙDS άνοιξε το δρόμο στην αντιική έρευνα...
και στις φαρμακοβιομηχανίες και τα πανεπιστήμια.
Το ΑΙDS είχε επίσης θετικές κοινωνιολογικές επιπτώσεις.
Έχω δει από πρώτο χέρι τη διαφορά ανάμεσα...
...σε αναπτυσσόμενα και ανεπτυγμένα κράτη.
Δε γίνεται να ρίξεις τα φάρμακα στην ακτή και να φύγεις.
Χρειάζεται εκπαίδευση στη χρήση των φαρμάκων.
Κι έχουμε τέτοια σχέση με αρκετά αφρικανικά κράτη αυτή τη στιγμή.
Είναι ειρωνικό που η φριχτή αυτή ασθένεια ενώνει ανθρώπους.
Χάρη στις ανακαλύψεις που είδαμε ο κόσμος έχει αλλάξει.
Από τη θεωρία των μικροβίων ως την αιτία του καρκίνου...
τα επιτεύγματα αυτά άλλαξαν την πορεία της ιστορίας...
σώζοντας ζωές και προωθώντας τα όρια της ιατρικής γνώσης...
...έτοιμοι για το νέο επίτευγμα, την επόμενη μεγάλη ανακάλυψη.
Δημιουργία DVDRip/Συγχρονισμός: GTvSTeam [XhmikosR]
Διανομή Υποτίτλων: wWw.GreekTVsubS.gR