NETFLIX ORİJİNAL DİZİSİ
Çini ve boya kahramanların yayın araçlarına hükmettiği
yıllarda çeşitli renklerle donanmış süper kahramanlar canlı aksiyona cüret etti.
Mighty Morphin Power Rangers.
Ama başlıklı kahramanlar çok geçmeden Amerikan otobanlarını kilitleyecekti.
-Güruh hâlinde. -Oyuncak koridorlarını da.
Raflarda hiç ürün kalmıyordu.
Asıl ezici oldukları yer
Japonya'ydı.
Bir süredir devam ediyordu.
Bu, on yıla uzanan bir hanedanın hikâyesi.
Dev robot olmak zorunda.
Bu fikri dâhice bulan vizyonerlerin.
Bence bu çığır açardı.
-Başkaları için halt yemekti. -Biraz aptalcaydı.
Riskler alındı...
Yürümezse suçlusu sensin.
...ve imparatorluklar kuruldu.
Bandai America o zamanlar çok küçüktü.
İsabet ettiği de oldu, çuvalladığı da.
Dünyanın dört bir yanında övgüler yağdırdı ve Rangers zamanla dönüşüm geçirdi.
Bastır, Power Rangers
Bana söyletmeyin. Sesim kötü.
Plastik macunları hazırlayın ve Megazord'unuzu çalıştırın
çünkü bunlar
...bizi yaratan oyuncaklar.
Hepimizin bildiği oyuncakları Anlatan sürekli dizi
Nesiller eskiten Plastik eserler
Hâlâ vazgeçemediklerimiz
Bize büyük hayaller kurduran Minik kalıp figürler
Zamanda yolculuk yapar Perde arkasına gideriz
Bizi yaratan oyuncaklar
Bizi yaratan oyuncaklar burada
Mavi,
siyah,
pembe,
sarı,
kırmızı ve hatta bir tür yeşil.
Bandai Amerika sevilen tüm renklerde Ranger çıkardı.
En sevilen ürünleri ise...
Durun! Power Rangers'tan bahsetmiyor muyduk?
En çok satılan ürünümüz kaldırım tebeşiriydi.
Kaldırım tebeşirlerinden keyifli bir seçki
-ürettikten sonra... -Harika bir kaldırım tebeşiriydi.
Power Rangers üretmeye başladılar.
Bu küçük oyuncakçının milyarları nasıl götürdüğünü...
Çalışan sayımız 30'dan azdı.
...ve 90'ların
en büyük oyuncak figürünü nasıl yarattığını öğrenmek için...
Harika!
...parende atarak geçmişe,
ta Japonya'ya gidelim.
1970'lere!
Power Rangers'tan önceki yıllara.
Japonya'da
Japon çocukların gönlünü çelen filmler,
televizyon dizileri ve oyuncaklar başlamıştı bile.
Amerikalı çocuklar Konuş-Yaz ve Spiral gibi sıkıcı oyuncaklarla oynarken
Japonya bir canavar çıkarmıştı.
Godzilla 1954'te çıktıktan sonra
Japonya'da sinemacılığın o tür özel efeklerle dolu türü popüler hâle geldi
ve tokusatsu olarak adlandırılmaya başlandı.
Bu, "özel çekim" demektir.
Japonya'da
çekimlerin en özel yapıldığı yer meşhur Toei Stüdyoları'ydı.
Süper kahramanların kitabını yazan adam yeni bir süper kahramanlı
tokusatsu için hummalı bir çalışmaya başlamıştı.
Bir sürü süper kahraman kitabı yazmıştı.
Ishinomori Japonya'nın Stan Lee'siydi.
Ishinomori'nin yetenekleri sayfadan ekrana yansımaya başladı.
Kamen Rider adında bir karakter yaratmıştı.
İlk henshin kahramanı oydu.
-Merak ediyorsanız... -"Henshin", "dönüş" demek.
Kamen Rider "Dönüş!" derdi ve bir anda...
-...dönüşürdü. -Bir yerden tanıdık geldi.
Hayır, bunlar robot değil.
Bunlar dönüşen süper kahramanlar.
Tamamen farklı bir şey.
Bu "tamamen farklı şey" çok tuttu.
Çok geçmeden Toei Stüdyoları bu başarıyı...
-Henshin! -...kâra dönüştürmek istedi.
Toei oyuncak üretici bir ortak arayışına girişti.
-Birçok şirketle görüştük kesinlikle. -Şirketlerin
çoğu bu işten çekildi.
Bir Japon şirketi kalıcıydı.
Bandai Japonya 1950'lerden beri oyuncak üretiyordu.
O dönemin tüm harika süper robotlarını bu şirket üretiyordu.
Bu süper robotların adı "mecha"ydı.
Savaşçıydılar. Samuray savaşçıları gibi görünüyorlardı.
Silah yüklüydüler.
Bu muhteşem oyuncaklar
Bandai üretim bandından en yüksek standartlarla çıkardı.
Kalıp döküm metaldiler. Çok karmaşıktılar.
Bu oyuncaklar çok formdaydı. Tıpkı Bandai çalışanları gibi.
Bandai'nin 300 çalışanı
sabah 7:30'da zorunlu spora başlıyor.
-Bandai ve Toei kusursuz bir çiftti. -Evet.
Bandai'la ortaklık kurdular ve çıkardıkları ilk oyuncak
Kamen Rider henshin kemeriydi.
Işıkları yanardı ve dönerdi.
Acayip tutmuştu.
Yeni yeni Kamen Rider oyuncakları çıkarken
Japon anne-babalar tutumlu davrandı.
Ama Kamen Rider'ın yalnız bir kahraman olması
çok sayıda kötü adamla savaşmayı zorlaştırdığı gibi
oyuncak satışlarını da kısıtlıyordu.
Toei yapımcıları Kamen Rider ekibi istiyordu.
Shôtarô Ishinomori Kamen Rider fikrini ekibe dönüştürdü.
Beş kişilik bir kahramanlar takımı.
İlk bakışta tasarımları aynı, renkleri farklı.
Adları Sentai.
Sentai "ekip" ya da "görev gücü" demek.
Ama ilk bakışta "mighty" ya da morphin" olabilirlermiş gibi görünüyor.
-Farklı renkte kostümler... -Evet, onlar gibi.
-...ve araçlar. -Evet, dev robotlar da olabilir.
-Şey, dev robotları yoktu. -Yok muydu?
-Henüz değil. -Ama merak etmeyin,
-dev robotlar olacak. -Henüz değil.
Toei ve Bandai
ilerleyen yıllarda başka Sentai dizileri ve oyuncaklarıyla Japonya'yı eğlendirdi.
Ama Power Rangers'ın geleceği değişmek üzereydi.
Japonların Stan Lee'sinden gerçeğine.
70'lerin sonunda
Marvel, Toei'yle birlikte Örümcek Adam'ı
Japon televizyonunda yayınlatma fırsatı yakaladı.
Ayrı bir tadı vardı.
Örümcek gezegeninden gelen bir adam
güçlerini ona iğneyle verilmişti.
Düşmanlarıyla karşılaştığında
"Cehennemin elçisiyim!" derdi.
Örümcek Adam!
Evet, garipti.
Merak etmeyin.
Örümcek hâlâ kötülerle savaşan iyi bir adamdı.
Ama yalnız Kamen Rider gibi
Konu Bandai'nin satışlarına geldiğinde Örümcek'in ağı fazla uzağa gitmiyordu.
Örümcek Adam serisinde sadece Örümcek Adam var.
Oyuncak şirketlerinin satmak için Örümcek Adam'dan başka bir şeyi yoktu.
Bandai onlarla birlikte çalıştı.
Bandai ve Toei büyük bir fikir buldu.
-Evet? -Dev bir robot.
Nihayet.
Örümcek Adam'ın başı belaya girerdi.
Roket gemiyi çağırırdı.
Marveller!
Gemi dev robota dönüşüp dövüşürdü.
Sonra robotun içinde Örümcek Adam'ı görürdünüz.
Bu harika.
Çocuklar da öyle düşündü.
Örümcek Adam'ın dev robotu Bandai ve Toei'ye harika bir fikir verdi.
Supaidāman'dan öğrendiklerini aldılar,
adam, robot, canavar, canavarla dövüşme...
Adımla ve tekrarla. Sentai serisini bu yeni formülle yeniden ekranlara sürdüler.
Süper Sentai dediğimiz bu.
Sentai böylece oyuncak üreten bir süper makine olmak için gereken
her şeye kavuşmuş oldu.
Teşekkürler, Örümcek Adam.
1985'te Marvel Oyuncak ve Bandai üç Süper Sentai dizisi için anlaştı.
Stan Lee'nin Sentai hisleri uyarılmıştı.
Taiyou Sentai Sun Vulcan Stan Lee'nin Amerikan seyircisine
uyarlamayı çok istediği programdı.
Ama Amerikan seyircisi yani çocukları
neşeli animasyonlara alışkındı. Çirkin
Japon küre canavarlarına değil.
Stan Amerikan pazarına girmekte ciddiyse
büyük şeyleri olan birine ihtiyaç duyacaktı.
Fikirlere. Küre canavarlarına değil.
Stan bu işin doğru adamı uzun uzun aramak zorunda kalmadı.
Adım Margaret Loesch. Marvel'deyken
Stan Lee'nin patronuydum.
Marvel'in televizyon CEO'su olan Margaret oradaki herkesin de başkanıydı.
Çocuk programcılığına 1975'te başladım.
Amerikan seyircisini yani çocukları o günden beri mutlu ediyordu.
Muppet Bebekler'i yaptım. Şirinler'i, G.I. Joe'yu...
Tüm ağır topları.
X-Men, Batman, Animaniacs.
Aralarında başarısız olanı yok.
Scooby-Doo'nun bir uyarlamasını.
-Durun. Hangi uyarlaması? -Scrappy'lisi.
Büyük hataydı.
Scrappy-Doo'yu saymazsak Margaret vizyonerdi.
Süper Sentai'nin potansiyelini görebilecek biri varsa oydu.
Stan bir gün odama bir U-matic kasetle girdi.
"Maggie, bunu görmen gerek." dedi.
Stan, "Harika, değil mi?" dedi.
Dedim ki
"Aslında öyle. Öyle komik ki!"
Godzilla filmlerini anımsatıyor ama bunlar esprili.
Satmayı deneyelim."
Harika fikir. Yalnız, bir sorun vardı.
Hepsi Japoncaydı.
Stan'e mevcut videoya dublaj yaptırarak küçük bir pilot hazırlaması için
25 bin dolar bütçe verdim.
İki-üç dakikalık bir kesitle kanallara gittik
ve onlar da...
bizi gülerek odadan uğurladılar.
"Bana bu kadar aptalca
bir şeyi nasıl getirirsin"den
"Aşırı şiddet içeriyor ve çok ucuz"a kadar tepkiler vardı.
Nefret etmişlerdi.
Stan ve Margaret bu mavi,
kırmızı ve sarı karakterleri Amerikan televizyonlarının altın dizisi
yapma hayallerinden vazgeçti.
Tutar diyordum. Japonya'da yıllardır tutuyordu.
Ama Japonya'da da durum değişiyordu.
Bandai'de sorunlar büyüyordu.
Son çeyrekte işler çok kötüye gitti.
Bu zor ortamda ayakta kalmak için yeni pazarlara açılmalıyız.
Onlar da tam olarak bunu yaptı.
Bandai Japonya, Bandai Amerika'yı kurarak
oyuncaklarını Amerika'yla tanıştırdı.
Bandai Amerika 1982'de Godaikin serisini piyasaya sürdü.
Bu seçki Japon robotlarının en iyileri gibi bir şeydi.
Hepsi tek bir koleksiyonda toplanmıştı.
Godaikinler 1980'lerin Sentai
serisindeki tüm robotlardı.
Oyuncaklar piyasaya Japonya'daki gibi sürülüyordu.
Kalıplar bire birdi.
Silahları, aksesuarları, renkleri aynıydı.
Ama bir sorun vardı.
Amerikalıların o dönemde
robot deyince ne anladığını düşünürseniz
Robot Robby ya da Jetsonlar vardı.
Japon robotlarından çok farklıydılar.
Bunun sonucunda
Destekleyen bir televizyon dizisi olmadığı için iyi satmadılar.
Bu Japon robotlarının aksine.
Millet, bu robotlar çok sıkı!
-Bir yıl sonra... -Savaşa hazırlanın!
Sorunumuz fiyat noktasındaydı.
70 dolar mı?
Kim o parayı verebilir ki?
Godaikinler çuvalladı.
Bandai Amerika çocuklarla bağ kurmak için başka bir yol buldu.
Artık haritadaydılar ve iz bırakmaya hazırdılar.
En azından o anlık sadece kaldırımlara.
Harika bir kaldırım tebeşiriydi ama Power Rangers değildi.
Ama olacak.
Kanal gezerek yılları atlıyoruz.
1984'e geliyoruz.
1984 Olimpiyatları...
Power Rangers'ın şarkısı değişmek üzereydi.
Bunu yapacak biri varsa bu adamdı.
Adım Haim Saban. Böyle söylenir...
Yapabilirseniz.
Kısa ömürlü bir İsrail müzik grubunun basçısı olan
Haim Saban ortağı Shuki Levy'yle birlikte melodi bestelemeye başladı.
-Amerikan seyircisi yani... -Çocuklar için.
80'lerin tüm akılda kalıcı müziklerini onlar yaptı.
Müfettiş Gadget'tan tutun da
Kâinatın Hâkimleri'ne kadar.
KÂİNATIN HÂKİMLERİ
Aklına ne gelirse.
Tamam, o zaman. Gizemli Altın Şehirler?
-Evet. -Gökkuşağı Brite?
Yanıtım evet.
-She-ra. -Evet.
-Scooby Doo ve Scrappy-Doo? -Hayır.
Yavru köpek gücü!
Ama dimağlara kazınan melodilerin ustası
1984'te Japonya'ya gittiğinde
hayatı ve oyuncak dünyası temelli değişti.
Tokyo'daki otel odamda televizyon seyrediyordum.
Çok renkli bir diziye denk geldim.
Tayt giymiş beş çocuk
canavar dövüyordu. Dedim ki
"Eğlenceli görünüyor!"
Bu aynı zamanda Haim Saban'a fırsat gibi göründü.
Sonra aksiyon sekanslarının hiçbirinde yüzlerinin görünmediğini
fark ettim.
Aklıma şöyle bir şey geldi.
Bir Amerikan segmenti çekebilirdim.
Karate antrenmanıma geciktim.
Sonra bunları aksiyon sekanslarıyla birleştirebilirdim.
Dizilerin en pahalı kısımları her zaman bunlardır.
Tamam!
Bir Amerikan dizisi olurdu.
Maskeli oldukları bölümlerin üzerine dublaj yapardık.
Bence bu çığır açardı.
-Saban henshin'lemişti. -Henshin!
Bir gecede bestecilikten televizyon yapımcılığına geçmişti.
Ama Amerika'da Sentai sansasyonu olma hayalini gerçekleştirmeden önce
Toei yöneticilerini kazanması gerekiyordu.
TOEI'YE HOŞ GELDİNİZ
Başta deli olduğunu düşündüm.
Sonra tutkuya dönüştü.
Ciddi görünüyordu ve çok yüksek sesle konuşuyordu.
Teşekkürler!
Sonunda "Çok beğenmiş!" dedim.
-Çok beğendim. -Sentai'yi çok beğenmiş.
Hâlâ çok beğeniyorum.
Saban ve Toei anlaşma imzaladı. Böylece Saban hakları kazandı...
Asya hariç tüm dünya.
...Toei'nin sekizinci Sentai programı
-Choudenshi Bioman'in. -Bioman!
Elbette söz konusu markanın oyuncak haklarını da.
Bir pilot bölüm çektik.
Toplam yayın süresi 16 dakikaydı.
Program gerçekten
çok kötüydü.
Gidip kapıları çalıyordum.
Tüm kanalların, tüm yapımcıların
bana söylediği...
Kendi işine dön.
Televizyon işine kalkışma.
Bioman'i ise asla yapma.
Sekiz yıl boyunca bu şekilde devam etti.
-Sekiz yıl mı? -Sekiz yıl.
O arada iki Olimpiyat yapıldı.
Bioman'in zafere ulaşma ihtimali çok yüksek görünmüyordu.
Derken...
Sekizinci yılda, 1992'de
Margaret Loesch'le tanıştım.
Bir dakika. Marvel'in eski CEO'su Margaret
-Loesch mi? -Evet.
Fox'ta çocuk programlarının başında olan
-Margaret Loesch mi? -Evet.
Mükemmel!
Dünya ne küçük.
Saban yıpranmış video kaseti oynattı.
"Bunu biliyorum," dedim. "Biliyor musun?" dedi.
"Bayılırım!" dedim. "Öyle mi?" dedi.
Az kalsın bayılıyordum.
"Anlaşabilirsek 52 bölüm yaparız." dedim.
"Tamam!" dedim.
Tutacağı kesin olan projesiyle böbürlenmek isteyen
-Margaret patronuna gitti. -"Ne yaptın, ne?" dedi.
Aman tanrım!
"Berbat bir şey bu!" dedi.
Ne oluyor?
"Şiddet içeriyor!
Aptalca."
Küçülüyorum!
"Ucuz görünüyor." dedi.
"Bu programı neden satın alasın ki?"
Neden tutacağına dair sebeplerimi ona söylediğimde
"Bak ne diyeceğim, sana pilot için para veririm." dedi.
"İyi olursa program için taahhütte bulunmana izin veririm."
Sonra da dedi ki
"İyi olmazsa işini kaybedeceğini biliyorsun."
Her şeyini riske eden
Loesch ve Saban pilot bölüme girişti.
Arkadaşlar, işimiz var.
Öyle hızlı gidiyordu ki
sözleşme imzalanır imzalanmaz çekime başladı.
O kadar hızlıydı.
Önce Toei'nin en yeni Sentai dizisinin haklarını aldı.
Zyuranger.
Tesadüfe bakar mısınız?
"Yahudi-ranger." Al işte.
Plan basitti. Bildiğiniz sıradan.
Zyuranger'in görüntülerini ve öykü unsurlarını al...
-GÜZEL MİYİM? -NE?
...Amerikalı oyuncularla yeni çekilen sahnelerle birleştir...
Güzel hareket, Zack.
...ve tamamen özgün bir şey oluştur.
-Bu kadar basit. -Yoksa değil mi?
İlk gün çekime geldiğimde şöyle dediler:
"Canavarlarla dövüşüyoruz ama orada değiller,
-çekimden sonra eklenecekler." -Bak!
"Peki." olduk.
Nasıl ayarlayacağımızı bilemedik.
Bu durum çok tuhaf.
Biraz şaşkın olan sadece ekip değildi.
Ekibimin yarısı benimle alay etti.
Fox Satış ekibi donakalmıştı.
Biraz aptalcaydı.
Dizinin kendisi de biraz abartılıydı.
Reklamverenlere izlettirmediler.
Margaret'a "Onları ikna etmemizin tek bir yolu var." dedim.
Dizinin dünyanın en acımasız
eleştirmenlerinden nasıl not alacağını test etmenin vakti gelmişti.
Yani çocuklardan.
Çocuklarla test yaptık. Çevirmeli test.
Beğendiysen sağa çeviriyorsun.
Beğenmediysen sola çeviriyorsun.
Loesch ve Saban kaygı içinde kaseti oynattı.
Dizi başladı...
On bin yıl sonra özgürüm!
İbreler sağa döndü.
22 dakika boyunca sağda kaldı.
Çok tutmuştu.
Şimdi ne yapacağız?
Oyuncaklar, tabii ki!
Esas para oradan kazanılıyor.
Saban'ın çok para kazanması ihtimali vardı.
Japonya'nın dışında
tüm dünyanın oyuncak hakları ondaydı.
Bakalım orada neler olacak.
Ama şimdilik kolay kısmı:
Oyuncakları yapmak.
Haim Saban Toei'yle anlaşırken
Bandai pakete dâhildi.
Tıpkı Japonya'daki gibi
Toei bölümleri Bandai'yle iletişim hâlinde çekecekti
ve Bandai oyuncakları yapacaktı.
Dizideki olayların gelişimi
ve Japonya'daki oyuncak üretimi eş güdümlüydü.
Bandai'nin, Japonya'da diziyle öyle sıkı bağları vardı ki
oyuncak serisinin yarım saatlik reklamına dönüşmüştü.
Çünkü silahların geliştirilmesine yardımcı oluyorlardı.
Silahları tasarlayan da tesadüfen bu adamdı.
Tsuyoshi Nonaka.
Toei'de bunun tasarımcısı yok.
Tüm tasarımlar Bandai'de yapılıyordu.
Böyle şeyleri hayal eden deli benim.
Bandai'den başka hiçbir yerle yapamazdık.
Ama Bandai Japonya'nın oyuncak serisini Amerikanlaştırması beklenemezdi.
Bandai Amerika, sıra sende.
Bu onlar için büyük işler yapma fırsatıydı.
Eski kötü intibayı sihirli bir şekilde
-silme fırsatıydı. -Çok stresliydi.
Başarmamız için üzerimizdeki baskı büyüktü.
Endişeye mahal yok, Trish.
Unutmayın, 1991'de
Zyuranger Japonya'da yayınlanmıştı.
Aynı robotlar Power Rangers'ta da görülüyordu.
Devam edin.
O parçaları Amerika'da kullanırlarsa
işletme giderlerini ödemeleri yetecekti.
Aşırı kolay. Japonya'daki oyuncakları kullanacaklar.
Hem de ne oyuncaklar!
Oyuncakların genel kalitesi beni çok etkilemişti.
Gerçekten güzeldiler.
Figürler o dönemin aksiyon figürlerinden büyüktü.
Her yöne hareket edebiliyorlardı ve güzel yapılmışlardı.
Figürlere bayılmıştım.
Sonra serinin parçası olan robotları da gördük.
-İşte onlar olağanüstüydü. -Bunun gibi robotlar. Adı
Shenga getai...
Zinga getai...
Bunlara ne isim verecektik?
Bandai oyuncak serisini
Amerikanlaştırmak için adlarını değiştirecekti.
Dizinin adından başlayarak.
-Adı şey olamazdı... -Zyuranger.
Burada anlamı yok. İsim vermeliyiz.
Güçlü, destansı olmalıydılar.
Sonra biri "Power Rangers" dedi.
"Power Rangers" yeterli değildi.
Dönüştüklerini gösteren bir isim gerekiyordu.
Henshin!
"Metamorfoz" harika bir kelime.
"Morph"u kullanalım.
Morphin'in yaratıcısı Peter Dang'di.
Pazarlama Başkan Yardımcısı Dang
Transformers'ın popülerliğinden faydalanmak istemişti.
Uzun isimli diğer dövüşlü diziden de.
Ninja Kaplumbağalar.
Hece sayısı aynı olsun istersiniz.
Mighty Morphin Power Rangers oldu.
Evet, bu uygun.
İsimleri böyle konuldu.
Böylece kaldırım tebeşiri uzmanı küçük bir ekip
bir on yılı tanımladığı iddia edilebilen sözcük dizisini buldu.
Ama işleri yeni başlıyordu.
Logonun nasıl görüneceğine karar vermeliydik.
Hangi renkleri kullanacağımıza, ortadaki şimşeğe.
Yaptığım tüm oyuncaklar İngilizceye tercüme edildi.
Bana çok yeni ve dinçleştirici gelmişti.
Yeni bir isim ve eski bir oyuncak serisiyle.
Japon kalıplarını kullandılar.
Japonca yazıları ve 1991 tarihi duruyordu.
Oysa 1993'te üretilmişlerdi.
Bandai ve Saban'ın Amerikan oyuncak serisi olmuştu.
Tamamen Amerikan olan dizileriyle uyumluydu.
Beyin ameliyatı kadar karmaşık değil. Gerçekten değil.
Belki beyin ameliyatı değil ama çocukların bu oyuncaklarla
birbirini ameliyat etmesinin önüne geçmenin
bir yolunu bulmalıydılar.
Amerika'da oyuncak güvenlik standartları farklı.
Belki sivri bir parça metal.
Bu, Amerikan versiyonu.
Daha güvenli olsun istiyorlar.
O aşamada oyuncakları satabilecekleri bile garanti değildi.
Dizinin yayınlanmasını beklemeliydiler.
Ne zaman yayınlanacaktı?
İştirakler "Bunu yayınlamayacağız." dediler.
Birçoğu küçük bağımsız kanallardı.
Küçük pazarlarında ayakta zor duruyorlardı
ama Fox olarak katılmalarını çok istiyorduk.
Sonunda anlaşmayı iştiraklerin de
oyuncak gelirinden pay alacağı bir şekilde yapmayı başardık.
Dur. İştirakler Power Rangers'ı oyuncak işinden pay alınca mı
-yayınlamayı karar verdi? -Doğru.
-Daha önce hiç olmuş muydu? -Hayır.
Şirket için benzeri olmayan bir anlaşmaydı.
Sektör için de benzeri olmayan bir anlaşma oldu.
Oyuncak satışları iyi giderse onlara pay verecek kadar
çok kazanacağımızı biliyordum.
Kaybedecekleri ne vardı?
Margaret ve Saban'ın ise kaybedeceği çok şey vardı.
"İyi olmazsa işini kaybedeceğini biliyorsun."
28 Ağustos 1993 cumartesi sabahı yedi buçukta
çocuklar buna uyandı.
Japon çekimleri üzerinde dublaj yapılmış bu karma diziyi
-nasıl buldular? -Evet, beğendim!
Peki normal lise şeyleri yapan Amerikalı çocukların görüntülerini?
Anında tuttu.
Dizi yayınlandığı anda bir numaraya fırladı.
Amerika'nın bir numaralı çocuk dizisi.
Haim de ben de hayret ettik.
Silip süpürdük.
Diğerlerine hiçbir şey bırakmadık.
Bayıldım!
"Bu ne bilmiyorum ama her şeyine bayıldım!" oldum.
Dev bir robotun şehirde savaştığını
görmek çok havalıydı.
Oyuncak satışlarına gelince, onlar...
El değmeyecek kadar sıcak!
...ilk yıl piyasaya sürülenler...
Power Rangers figürü vardı. Tüm canlandırma aksesuarları.
Silahlar ya da kılıçlar.
Kemerini de alabiliyordunuz.
Dönüştürücünüz var gibiydi.
-Triceratops! -Dönüşüm zamanı.
Ranger'larınızın dövüşeceği kötüler gerekiyordu.
-Bizi kimse durduramaz. -Denesinler hele!
Tamam!
Bir şeyi unutmuşuz gibi geliyor.
Dev robotlar.
Tabii ya!
Megazord!
Mighty Morphin Power Rangers'ın en ileri savaş sisteminin parçası.
Bandai nihayet
ABD'nde dev robot satmanın yolunu bulmuştu.
-Yeni paketlerdeki isimleri... -Zord'lar.
Trish ve ekip onlara isim bulurken de eğlenmiş.
Aksesuarlarına baktık. Kılıçları vardı. "Kılıç!
'Zord' nasıl olur? Dinozor gibi kaçtı. Dinozord. Mükemmel."
Kesinlikle öyleydiler.
Zord'lar oyuncak mühendisliğinin harikalarıydı. Fikir basitti.
Bir hayvan biçiminin robotu.
Araçlar vardı.
Onlara atlayıp gideceğimiz yere gidiyorduk.
Benimki Triceratops'tu.
Bu muhteşem oyuncaklar
büyüyüp çok daha fazlası olabiliyordu.
Bir iş için bir Zord yetmediğinde
tüm zord'lar bir araya geliyordu.
Birleşince Megazord oluyorlardı.
-O neyle birleşiyor? -Dragonzord'la.
-Ne yapmak için? -Mega Dragonzord.
-Eklemen gereken... -Titanus.
-O zaman ne olur? -Ultramega...
Aklım karıştı.
Çok karışık.
Bu oyuncaklar gerçekten...
El değmeyecek kadar sıcak!
Öyle popülerdi ki oyuncak mağazaları...
Ellerinde mal kalmadı.
Kimsenin elinde yoktu.
Sıra oluşturun.
Mağazalar ürün yetiştiremiyordu.
Müşteriler kavga ediyordu.
Her gün 450'den fazla telefon alıyorduk.
Öyle desenize.
"Neden alamıyorum?"
"Neden raflarda yok?"
Çekil yolumdan.
"Neden doğrudan satış yapamıyorsunuz?"
"Niye daha çok yapmıyorsunuz?"
Evet, çok yoğun bir ilgi vardı.
Çok yoğun bir dönemdi.
Power Rangers'ı görmek için 35 binden fazla hayran toplandı.
Los Angeles otobanı kilitlendi.
Bu inanılmaz çılgınlığın ortasında
minik Bandai Amerika'ya bir şey olmuştu.
Mighty Morphin Power Rangers sayesinde Hasbro, Mattel ve Kenner'la
aynı büyük masadaydılar.
Ama sadece büyük masada değil,
Power Rangers'ın ilk senesinde
yaklaşık bir milyar dolarlık satışla Bandai masanın başındaydı.
Ama orada kalmak istiyorlarsa kutlamak için vakitleri yoktu.
İkinci yılda her şeyi yeniledik.
-Yeni Zordlar... -Elbette Japonya'da yeni paketlendi.
Ama yeni öz güveniyle Bandai Amerika
kendi küçük kozlarını hazırlamıştı.
Rita Repulsa ayrıldıktan sonra...
-Bunu yanına bırakmayacağım! -Eğlenceliydi.
-Lord Zedd gerekiyordu. -Ya da asil unvanıyla...
Kâinatın Kamçısı Lord Zedd.
Zedd, Amerikan malı bir kötüydü.
Ama Bandai çocukları Amerikan malı
kahramanlarının heyecanlandıracağını umuyordu.
-Çevir-kafa diyoruz. -Ya da...
Auto Morphin kafalı figür.
Bandai figürü gerçekten dönüştüren patentli bir teknoloji geliştirdi.
Tyrannozord!
Bir tuşa basıyordun,
gencin kafası dönüyordu.
Power Ranger. Biraz sihir gibi.
Daha da sihirli olan satış hacimleriydi.
Power Ranger tarihinin ilk bir numarası bu.
1993 Saban için çok kârlı geçmişti.
1994 Noel'inde...
Power Ranger'lar birkaç dakikada tükendi.
Talebi karşılamak için 11 fabrika daha açtıkları hâlde.
Yine fırtına gibi esmiştik.
Evet, onun için üzgünüm.
Ama sekiz yıl boyunca reddedildikten sonra
itiraf etmeliyim ki çok tatmin ediciydi.
Hiç Megazord var mı?
Üç yıl reyting hâkimiyetinden sonra
Fox Kids ve Saban Beyaz Tigerzord'u kuyruğundan yakalamış gibiydi.
Power Rangers herkesçe biliniyordu.
İstediğim tüm Power Rangers ürünlerine sahibim.
-Al. -Ben...
Loesch ve Saban yeni bölümlerle devam ediyordu.
Hepsi kazandıran formüle dayanıyordu.
-Eğleniyorduk. -Oyuncak da alıyordunuz.
Kötünün planı vardı.
Power Ranger'ları bitirme vakti!
Çocuklar yine alırdı...
Kötülerle savaşırlardı.
-Yeni oyuncak için anne-babayla savaş. -Büyük savaş.
Çocuklar yine oyuncaklarına kavuşurdu.
-Yine eğlenirdik. -Bir de
yine oyuncak alırlardı.
Yani mesele yok.
Japonya'dan gelen videolar tükeninceye kadar.
-Yeni üyeleri de tanıtılmıştı. -Altıncı Ranger.
Yeşil Ranger!
Rita, Tommy'yi dönüştürdü.
-Ben Tommy. -Kötü adama.
Bir şekilde büyü kaldırıldı ve Ranger'lara katıldı.
Yeşil Ranger modası vardı. Ejder Hançeri alırdık.
Gerçekten ses çıkarırdı.
Bir sürü harika şey yapabilirdin.
Elde Yeşil Ranger görüntüsü kalmadığında...
Beyaz Ranger geldi.
-Aynı aktörün canlandırdığı. -Kim döndü bilin.
Beyaz Ranger'a dönüşen Yeşil Ranger Tommy.
Tommy ürünleri çok popüler.
Bu karışık konu akrobasileri sonsuza dek...
-Sen misin? -...süremezdi.
Haim Japon videosu bekleyerek yapamayacaktı.
Buradaki çekimleri artırmak zorundaydık.
Ne oluyor bana?
Kostümlü çekimler kabak tadı vermeye başlayınca
Saban Süper Sentai'nin bir özelliğini daha kullanmaya karar verdi.
Japonya'da Süper Sentai dizisinde
her yıl yeni bir ekip yeni silahlar, araçlar ve kostümler alırdı.
Saban'ın zihninde bir ampul daha çaktı.
Aman tanrım!
Onları her yıl değiştirirsem
her yıl çocukların her birine
yepyeni birer oyuncak seti satabilirim.
İsterseniz. En azından size seçenek sunuyoruz.
İsterlerdi tabii.
"Bastır, Power Rangers." gitti. "Power Rangers Zeo." geldi.
1996'da Power Rangers Zeo'nun yayınlanmasıyla
Saban bir daha yıllarca hazır video sorunu
yaşamayacaktı çünkü...
Kadro yenilenmişti. Japonya'da her yıl yaptıkları gibi.
-Şov dünyası böyle sanırım. -Bazı şeyler küçülürken...
Sadece 13 santimetre ama güçlü kılıç savuruyor.
...çoğu şey büyüdü.
Pyramidas büyük, altın sarısı bir piramit.
Dev bir oyuncak yapmak istediğimi söyledim. Büyüktü.
Hepsi dev kârlar getirdi, tabii ki.
Üç yıl olmuştu ve Power Rangers'tan herkes para kazanıyordu.
Bandai para kazandırdığı için sevdi.
Bandai'de ikramiyeler yüklüydü.
Başka kim kazanıyordu bilin.
Kanallar bana çok baskı yapmıştı.
Ama reytinglerde yıllarca hâkimiyet kurunca...
Şimdi çok özür diliyorlardı.
-Şaşırdık mı? -Hatta iştirakler beni
ödüllendirdi ve bana Yılın Yayıncısı ödülünü verdi.
1996'da dizi 80 ülkede yayınlanıyordu.
48 milyon doları aşkın bir gelir elde edeceksiniz.
Bu, Powerzord'un görünen kısmıydı.
Hepsi verdiği o söz yüzündendi.
İştirakler de oyuncak gelirinden pay alacaktı.
Aldılar da.
Oyuncak gelirinden milyonlarca doları
kanallarına aktarabildik.
Söz gerçeğe dönüşüyor.
Ama Margaret ortalığı sarsmaktan vazgeçmemişti.
Daha yeni başlıyordu.
Fox'a tavsiyelerde bulunmaya başladım:
"Bize kablolu kanal gerek."
Fox Kids, Fox iştiraklerinde günde sadece bir saatlik yayın süreleri alabiliyor
ve Disney ve Nickelodeon'un 24 saatlik yayınlarıyla rekabet edemiyordu.
Margaret'ın cesurca bir fikri daha vardı.
Saban Yapım'ı satın alsak ya.
-Dur, yani... -Haim'in şirketini satın alalım.
Böylece 90'ların güçlü çifti kendi yollarına gitti...
Ama onu bize bağlı tutalım.
SABAN MARKALARI
Haim'in uzmanlığı var ve herkesi tanıyor. Bu bizim için iyi olacak.
Power Rangers için çok iyi olacaktı.
Fox Kids Network'ün yeni idaresi çocuk
programcılığı dünyasına hâkim olmak için yola çıkarken...
Yüzde 50'si Haim'in, yüzde 50'si Rupert'ın oldu.
Evet, Rupert. Rupert Murdoch mı?
Margaret'ın pek fazla gücü kalmamıştı.
Bu durumda ben Haim'e
hesap verir olmuştum ve bu durum dengeleri çok sarstı.
Sadece bir yıl sonra
iki vizyonerin sarsılmaz ortaklığı...
FOX, ÖNDERİNİ ÇIKARIYOR
-...sona erdi. -Denedim.
Ama orada bitirmeye karar verdik.
Ne diyorsun?
Gücü başka birine geçirmenin vakti geldi.
Biraz yıkılmıştım
çünkü bir bebek dünyaya getirmiş ve onu terk etmiş gibi hissediyordum.
Tam olarak öyle olmuştu.
Ama merak etme, Power Rangers'ın yeni anne-babası
markaya ergenliğe kadar güvenle eşlik edecek.
Yoksa etmeyecek mi?
Maalesef sonraki sezonda...
Turboya geç!
...reytinglerde çakıldı. Oyuncaklar iyi satmadı.
Bence otomobiller yüzündendi.
Çocuklar, araba dönüştürmek istesem Transformers alırım, diye düşündü.
Bu defa kazanamayacaksınız!
-Küçük bir sorun daha vardı. -Justin.
Neyim ben, işe yaramaz mı?
Bir çocuğun Power Ranger olması fikri hoşlarına gitmedi.
-Ama merak etmeyin. -Power Rangers'ı kurtaran...
-Justin miydi? -Hayır.
Sonraki sezondu. Power Rangers Uzayda.
Power Rangers oyuncakları Uzayda ve Kayıp Galaksi serileriyle yükselişe geçti.
Hançer.
Pençe.
Ok.
İki küçük hançer.
Klasik Auto-Morphin figürlerini bile yeniden tasarladılar.
Bacaklarını sıktığında
genç, Ranger'a dönüşüyor.
Ama ertesi yıl...
Kullandıkları tüm araçlar trendi.
Yine hayran kitlesini kaybetmeye başladık. Bunlara bakıp
"Bebek oyuncağı bunlar. Çocuk oyuncağı." diyorlardı.
TASFİYE - FİYAT DÜŞTÜ - İNDİRİM
Power Rangers ivme kaybederken
Saban küresel medya imparatorluğu kurmakla meşguldü.
57 ülkede çocuk kanalımız vardı. Burada ise iki kanal.
Family Channel ve Fox Kids Network.
Power Rangers sayesinde
Saban'ın medya imparatorluğu öyle büyümüştü ki
Power Rangers bile...
Toplam gelirimizin yüzde iki buçuğunu oluşturuyordu.
Dikkatinin de yüzde iki buçuğunu
-verdiği söylenebilir. -O kadar.
Haim'i savunmak gerekirse, çok yaratıcı bir iş adamı.
-2001'de net görülmüştü ki... -Yardım gerek!
Yardım gelecekti.
Serpentera'dan bile daha büyük bir devden.
Kâinatın en büyük zord'undan. Dehşet yaratan canavar...
...Disney'den tabii ki.
Disney artık dünyadaki tüm prensesleri toplamıştı.
Erkek çocuklar pazarını kovalamaları gerektiğini anladılar.
Power Rangers'ı Saban'dan bunun için aldılar.
Ama durun. Disney sadece Power Rangers'ı almadı,
üç milyar dolara tüm yayın ağını satın aldı.
Disney'nin satın alması...
Benim hatam Disney'ye şunu dememekti:
"Her şey satılık. Power Rangers hariç."
Hataydı.
Saban Fox Family'yi Disney'ye sattığında
16 yıl sonra ilk kez
Power Rangers ekibinin bir parçası olmaktan çıktı.
Biraz koptum
ve
hayatıma devam ettim.
Power Rangers'ı o tarihten sonra Disney üretmeye başladı.
Bu bizim için yeni.
Herkes yeni değildi.
Disney hâlâ Japon Süper Sentai görüntülerine ihtiyaç duyuyordu.
En önemlisi ise
Amerika ve Japonya'da oyuncakları hâlâ Bandai üretiyordu.
Oyuncak tarafında Bandai'nin araçlarda,
robotlarda çok söz hakkı vardı
çünkü bu şeylerin oyuncaksı olmasını istiyorlardı.
-Oyuncaksı mı? -Oyuncaksı.
Oyuncak niteliklerinde olması.
Evet, oyuncaksı.
Sağ olun, beyler. Bandai'nin katkılarıyla bile...
O zamanlar Disney dümende olmaktan çok uzaktı.
Bu onlar için çok farklı bir şeydi.
-Yeni Zelanda'ya taşıdılar. -Yeni Zelandalı oyuncular,
Yeni Zelanda manzarası.
Kötü bir rüyadayım sanki.
Ama en beklenmedik darbe...
Dandik oyuncakların üretilmeye başlanmasıydı.
Power Rangers figürleri ve...
Hızlı mod oyuncakları iyi değildi.
Bandai Amerika ucuza üretmeye başladı
ve işlevleri kısıtlanmıştı.
İlk Amerikan Megazord'unu çıkardık.
Amerikalı hayranlar bundan nefret etti.
Böyle oldular...
Disney'de hüsran büyükken...
Bandai korkuyordu çünkü Power Rangers bir süredir
kan kaybediyordu.
Disney Power Rangers'ı nasıl yapacağını çözemedi
ve bu nedenle onu satmaya karar verdi.
Beni görmediniz.
Yaklaşık 20 yıllık bilinirliğe sahip bir markayı satmak isteyen
Disney teklif savaşına hazırlandı.
Ama öyle bir şey olmadı.
Her zamanki gibi kimse Power Rangers'la ilgilenmedi.
Biri hariç.
Sonunda Saban'a geri sattılar.
Hem de başta ödedikleri paranın çok altına.
Tek müşteri bendim.
Bandai için daha da iyiydi. Yıllarca farenin evinde kaldıktan sonra
biraz ilgi göreceği için mutluydu.
Seni unuttuk.
Bandai açısından iyi bir şeydi.
Saban'ın markayı desteklemeye istekli olacağını biliyorduk.
Markayı yükseltmek için elinden geleni yapacaktı.
1994'te Lord Zedd'in yaptığı gibi...
Şimdi komutayı tekrar ele alacağım!
...Saban Power Rangers'ı yükseltti.
2010'da onlardan geri aldık.
Zum!
-Geri döndük. -Tam olarak ne kadar geri?
1993'e döndüm.
Aynı casting fikrine döndüm.
Aynı canavar fikrine. Aynı eğlenceye.
Bandai Amerika için de
Disney'den önce yaptıkları kârlara.
Önceki yıl 20 milyon dolarlık oyuncak satmışlardı.
Referans olsun diye söylüyorum, biz yüz milyonlarca dolarlık sattık.
Saban ve Bandai yılların Power Rangers ve zord tecrübesiyle
önceki sezonların tümünden karma ürünler çıkarabilirdi.
Megazord'ları birleştirmeye başladılar.
Farklı sezonlardan farklı Megazord'lar alıp
birleştirebiliyordun.
Dino Charge'la Ninja Steel'i birleştirebiliyordun.
-Megaforce'la Samurai'ı. -Ya da
-Ninja'yı. -Neyle?
-Süper Ninja'yla. -Ya da...
-Dino Charge'ı. -Neyle?
-Dino Super Charge'la. -Tamam, anladık.
Sonuçta daha çok başarı, daha çok
oyuncak satışı.
Saban ve Bandai 2013'te döndü...
-Geçmişe. -...başladıkları yere.
Miras serisiyle. Neden yapmasınlar ki?
Bununla yetişmiş iki kuşak vardı.
Zamanında Power Rangers'ı izleyen çocukların çoğu şimdi yetişkin.
Her dakika biraz daha yaşlanıyor!
Para kazanıyorlar.
Ürün seçimi ve alım yapabilirler.
Power Rangers onca yıl sonra hâlâ altın değerindeydi.
-Reytingleri yollamamı ister misiniz? -Oyuncaklara gelince,
sonraki adım belliydi.
14 ayar altın kaplama Megazord yaptık.
Ne daha çok para harcarsan o kadar iyi bir versiyonu alırdın.
14 ayar altın kaplama
Yeşil Ranger Ejder Hançeri yaptık. Mighty Morphin'den.
Elinize aldığınızda "Bu parayı hak eder." diyordunuz.
Kocamandı. San Diego Comic-Con'da ilgiden
az kalsın standımızı yıkılıyordu.
Bu adamlar çocuk oyuncağı.
Saban dümendeyken...
Yeni gücü nereden buldunuz?
Güç baştan beri bizimleydi.
...işler yıllar öncesine dönmüştü.
-Japonya diziyi yapıyordu. -Ateş!
Saban da görüntüleri alıp Power Rangers'a dönüştürüyordu.
Bandai Amerika, Bandai Japonya'nın kalıplarını alıp
oyuncakları onlarla yapıyordu.
Çok basit.
Saban yıllarca birçoklarıyla çalışmıştı ama sadece biri sabitti.
Bandai baştan beri oradaydı.
Bunun değişeceğini düşünmek zor.
Bandai'la yollarımızı ayırdık.
Sözleşmemiz bitti ve Hasbro'yla anlaştık.
Gizli tutulan bu anlaşma aynı zamanda...
Çok karışık.
Power Rangers Hasbro'ya geçiyor.
Japon oyuncak şirketi Bandai'yle
yılların ortaklığı bitiyor.
G.I. Joe, Transformers ve My Little Pony gibi klasikleri üreten
bu oyuncak şirketinin yöneticilerinin büyük planları var gibi.
Bu markanın bizim elimizde zaman içinde geçmişte
olduğundan çok daha büyük olacağını düşünüyoruz.
Çok inovatif bir şirket.
Yöneticisi Brian Goldner gibi gerçek bir vizyoner.
Brian Godlner 90'larda Bandai'de çalşmış.
Saban'la yıllardır arkadaşlar.
Bir anda ortaya çıkmış bir şey değil.
Peki Bandai'ye ne olacak?
Power Rangers'ı kaybetmeleri
ruhlarının bir kısmını kaybetmeleri gibi.
Ama Hasbro'nun Power Rangers'a olan ilgisi oyuncak üretimiyle sınırlı değil.
Hasbro Power Rangers'ın dünya oyuncak lisansını devraldı.
Tüm hakları satın alma opsiyonuyla.
Bunu da yaptılar.
Power Rangers'ın tümü artık onlara ait.
Power Rangers'ın tümü.
Sadece oyuncaklar değil, tüm franchise.
Power Rangers o zaman diğer ürünleri
Transformers, G.I. Joe, My Little Pony dünyasıyla birleşip
yeni bir şey olacak.
Belki My Little Transforming Megazord.
Saban oldu, Disney oldu,
şimdi de Hasbro.
Power Rangers bizi Hasbro'yla ortaklığa taşıdı.
Daha da iyisi olacak.
Bandai ve Toei Stüdyoları'yla bağlarını koparmak
Power Rangers için büyük değişim.
Bu, Saban'ı milyarder yapan ortaklıktı.
Saban'ın şöhretinin ve nüfuzunun sınırı yok.
Ama Power Rangers, Power Rangers olamazdı...
Bu şeylere ne diyeceğiz?
Mighty Morphin Power Rangers.
...bu Japon oyuncak serisini fenomene dönüştüren bir ekip olmasaydı.
Bu kadar ikon olan, tanınan ve yayılan bir şeyde
pay sahibi olmam gerçekten inanılmaz.
Küçüklüğünde bu oyuncaklarla
oynayan gençlerle şimdi konuştuğumda
yüzlerinde o hayranlık ifadesi beliriyor.
Bayılıyorum. Eğlenceli.
İster ilk Sentai oyuncağı olsun,
ister günümüzün modern zord'ları,
bu ilham veren, çok iyi tasarlanmış oyuncaklar
çocukların ve bazı yetişkinlerin
Power Rangers'ın muhteşem, fantastik dünyasına
girmesini sağladı.
Power Rangers oyuncaklarının sihri
çocukların süper güçlü
kahraman varlıklara dönüşmesini sağlamalarıydı
ve harika zord'ları onların
kötülükle savaşıp dünyayı kurtarmasına yardımcı oluyordu.
Bunu yapmayı kim istemez?
Hangi çocuk Power Ranger olmak istemez?
Hangi çocuk uçmak istemez?
Büyük bir makineye girip kötünün peşine düşmek istemez?
-İster büyük bir makine olsun, ister... -Dev robot.
...oyunun gücü bu dünyayı ekranlardan alıp
çocukların yatak odalarına
ve ötesine taşıdı.
Şöyle hikâyeler duyuyorum, "Babamla iyi anlaşamıyordum
ama oturup Power Rangers oynuyorduk.
Bu şekilde bağ kurduk."
Ya da "Üç karate okulum var, çocuklara dövüş sanatları öğretiyorum
çünkü Power Rangers oyuncaklarıyla oynuyordum
ve Power Ranger olmak istiyordum."
Çok istek uyandırıcı.
Ten rengin ve cinsiyetin ne olursa olsun.
Vizyonerlerden oyuncak üreticilerine,...
Dünyanın dört bir yanındaki çocuklar oyuncaklarımı seviyor.
Japonya'dan ABD'ne ve tüm dünyaya,
Power Ranger oyuncakları sayesinde
dünya nerede tehlike altında olursa olsun çocuklar yardıma koşacak.
...bizi yaratan oyuncaklar.
Hepimizin bildiği oyuncakları Anlatan sürekli dizi
Nesiller eskiten Plastik eserler
Hâlâ vazgeçemediklerimiz
Bize büyük hayaller kurduran Minik kalıp figürler
Zamanda yolculuk yapar Perde arkasına gideriz
Bizi yaratan oyuncaklar
Bizi yaratan oyuncaklar burada
Alt yazı çevirmeni: Çetin Soy